Formula One (F1) ដែលជាកំពូលកីឡាប្រណាំងរថយន្តលំដាប់ពិភពលោក បានចាប់កំណើតឡើងចេញពីបំណងចង់រៀបចំ និងកំណត់ស្តង់ដារដល់ការប្រណាំងរថយន្ត Grand Prix នៅអឺរ៉ុប ក្រោយសម័យសង្គ្រាមលោកលើកទី II។

១. មុនសម័យ F1៖ ការប្រណាំង Grand Prix ដែលគ្មានច្បាប់កំណត់

មុនពេលមាន Formula One ផ្លូវការ ការប្រណាំងរថយន្តមានតាំងពីដើមសតវត្សរ៍ទី ២០ ម្ល៉េះ ក្រោមឈ្មោះថា Grand Prix។ ការប្រណាំងទាំងនេះត្រូវបានធ្វើឡើងដោយឯកឯង មិនមានច្បាប់បច្ចេកទេសរួម និងមិនមានការប្រកួតជើងឯកពិភពលោកណាមួយភ្ជាប់ទំនាក់ទំនងពួកគេទេ។ កំឡុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ 1930 ក្រុមផលិតរថយន្តធំៗដូចជា Alfa Romeo, Maserati, និង Mercedes-Benz គឺជាក្រុមដែលមានឥទ្ធិពលខ្លាំង។

២. កំណើតនៃ "Formula One" (ឆ្នាំ១៩៤៦)

បន្ទាប់ពីសង្គ្រាមលោកលើកទី II បានបញ្ចប់ ស្ថាប័នគ្រប់គ្រងកីឡាយានយន្តអន្តរជាតិ (FIA) ដែលទើបត្រូវបានរៀបចំឡើងវិញ បានមើលឃើញពីតម្រូវការបន្ទាន់ក្នុងការបង្កើតច្បាប់បច្ចេកទេសមួយដែលគ្រប់ក្រុមទាំងអស់ត្រូវតែអនុវត្តតាម។

  • ការឯកភាពច្បាប់៖ នៅឆ្នាំ ១៩៤៦ ស្ថាប័ន FIA បានអនុម័ត និងកំណត់ស្តង់ដារបច្ចេកទេសសម្រាប់រថយន្តប្រណាំងដែលមានម៉ាស៊ីនចាស់ៗពីមុនសង្គ្រាម។ ពួកគេបានដាក់ឈ្មោះច្បាប់នេះថា "Formula One"។
    • ពាក្យ "Formula" សំដៅលើសំណុំនៃច្បាប់បច្ចេកទេសដែលរថយន្តត្រូវតែគោរព។
    • លេខ "One" បញ្ជាក់ថាជាកម្រិតកំពូល ឬលំដាប់ទីមួយ នៃកីឡាប្រណាំងរថយន្តកៅអីទោល (Single-seater racing)។

៣. ការចាប់ផ្តើមជើងឯកពិភពលោក (ឆ្នាំ១៩៥០)

ទោះបីជាច្បាប់ត្រូវបានកំណត់តាំងពីឆ្នាំ ១៩៤៦ ក៏ដោយ ក៏ត្រូវចំណាយពេល ៤ ឆ្នាំទៀតសម្រាប់ការរៀបចំប្រព័ន្ធពិន្ទុ និងការប្រកួតជើងឯកពិភពលោកជាផ្លូវការ។

  • ការប្រកាសផ្លូវការ៖ នៅចុងឆ្នាំ ១៩៤៩ ស្ថាប័ន FIA បានប្រកាសជាផ្លូវការថា FIA Formula One World Championship for Drivers (ការប្រកួតជើងឯកពិភពលោក F1 សម្រាប់អ្នកបើកបរ) នឹងចាប់ផ្តើមនៅរដូវកាល ឆ្នាំ១៩៥០។
  • ការប្រណាំងដំបូងបំផុត៖ ការប្រណាំងដែលរាប់ពិន្ទុជាជើងឯកពិភពលោកដំបូងបង្អស់បានកើតឡើងនៅថ្ងៃទី ១៣ ខែឧសភា ឆ្នាំ១៩៥០ គឺនៅឯព្រឹត្តិការណ៍ British Grand Prix ដែលប្រារព្ធឡើងនៅសៀគ្វី Silverstone ចក្រភពអង់គ្លេស។
  • ម្ចាស់ជើងឯកប្រវត្តិសាស្ត្រ៖ កីឡាករជនជាតិអ៊ីតាលី Giuseppe Farina ដែលបើកបរឱ្យក្រុម Alfa Romeo បានក្លាយជាម្ចាស់ជើងឯកពិភពលោកផ្នែកអ្នកបើកបរ F1 ដំបូងបង្អស់នៅក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រ។

ចាប់តាំងពីពេលនោះមក Formula One បានវិវឌ្ឍឥតឈប់ឈរទាំងផ្នែកបច្ចេកវិទ្យា និងសុវត្ថិភាព រហូតក្លាយជាកីឡាដ៏ល្បីល្បាញបំផុតលើពិភពលោកសព្វថ្ងៃនេះ។

អត្តបទ៖ តុប ឡៃហៀង