តូរ្យតន្ត្រីប្រពៃណីខ្មែរជាពិសេស ភ្លេងការមិនមែនគ្រាន់តែជាការកម្សាន្តនោះទេប៉ុន្តែជាផ្នែកមួយដ៏សំខាន់ និងជា “ព្រលឹង” នៃពិធីមង្គលការខ្មែរ ដែលមានឥទ្ធិពលជ្រាលជ្រៅលើដំណើរការពិធីទាំងមូលក៏ដូចជាការបណ្តុះគំនិតសម្រាប់កសាងជីវិតគ្រួសារ។ភ្លេងការបានបង្កប់នូវទស្សនវិជ្ជាជំនឿនិងការអប់រំដ៏ល្អផូរផង់តាំងពីបុរាណកាល។

១. តន្ត្រីជា «បេះដូង» នៃពិធីមង្គលការ

ភ្លេងការ ឬវង់ភ្លេងខ្មែរ ដែលមានដូចជា ទ្រ សោ ចាប៉ី ប៉ីពក និងស្គរ ត្រូវបានគេចាត់ទុកជាកត្តាចាំបាច់ដែលមិនអាចខ្វះបានក្នុងពិធីអាពាហ៍ពិពាហ៍ខ្មែរ វាមានតួនាទីសំខាន់បីយ៉ាង៖

ក. តំណាងឲ្យការគោរព និងសិរីមង្គល

ភ្លេងការមានប្រភពចេញពីជំនឿនិងរឿងព្រេងបុរាណ ជាពិសេសរឿង ព្រះថោង នាងនាគ ដែលជាទេវកថាកំណត់កំណើតនគរខ្មែរ បទភ្លេងមួយចំនួនត្រូវបានគេជឿថាជាភ្លេងដ៏ស័ក្តិសិទ្ធិសម្រាប់អញ្ជើញដួងវិញ្ញាណបុព្វបុរសនិងវត្ថុស័ក្តិសិទ្ធិឲ្យមក “រួមមង្គល” ផ្តល់ពរជ័យដល់កូនប្រុសស្រី។ ហេតុនេះការលេងភ្លេងផ្ទាល់ត្រូវបានចាត់ទុកថាជាការគោរពបំផុតហើយមិនអាចជំនួសដោយភ្លេងចាក់ពីកាសែតឬឌីសឡើយ។

ខ. ការពណ៌នានិងដឹកនាំពិធី

បទភ្លេងនីមួយៗក្នុងវង់ភ្លេងការត្រូវបាននិពន្ធឡើងសម្រាប់កិច្ចការជាក់លាក់ហើយជួយដឹកនាំអ្នកចូលរួមឲ្យដឹងពីដំណាក់កាលនៃពិធី។ ឧទាហរណ៍៖

• បទហែជំនូន (នាយព្រហ្មហែគន្ធកាល/នាយព្រហ្មហែរកូនកំលោះ): លេងដើម្បីរៀបរាប់ពីដំណើរដ៏អធិកអធមរបស់កូនកំលោះដែលនាំយកជំនូន (ភស្តុភារ) មកជូនខាងស្រី។

• បទបង្វិលពពិល (បង្វិលពពិល): លេងក្នុងពិធីបង្វិលពពិលដែលចាស់ទុំវេញផ្សែងទៀនជុំវិញក្បាលកូនកំលោះកូនក្រមុំចំនួន ៧ ជុំ ដើម្បីការពារពីអំពើអាក្រក់ និងផ្តល់នូវភាពកក់ក្តៅ។

• បទកាត់សក់ (កាត់សក់): លេងក្នុងពិធីកាត់សក់និម្មិត ដើម្បីសម្អាតនិងត្រៀមខ្លួនសម្រាប់ជីវិតថ្មី។

• បទចប់ការ (បាយខុនចងដៃ): លេងពេលចាប់ផ្តើមពិធីចងដៃដោយមានការជូនពរពីចាស់ទុំដើម្បីឲ្យសេចក្តីល្អ និងចំណងស្នេហ៍ត្រូវបានចងភ្ជាប់ជារៀងរហូត។

គ. ខ្លឹមសារអប់រំ និងដាស់តឿន

បទចម្រៀងភ្លេងការភាគច្រើនបង្កប់នូវខ្លឹមសារអប់រំដ៏មានតម្លៃតាមរយៈទំនុកច្រៀងរបស់អ្នកភ្លេងពួកគេរំឭកគូស្វាមីភរិយាថ្មីអំពីកាតព្វកិច្ចចំពោះគ្រួសារ ភាពស្មោះត្រង់និងការចេះអត់ឱនឲ្យគ្នាទៅវិញទៅមក។ ការដាស់តឿនតាមរយៈតន្ត្រីនេះត្រូវបានចាស់បុរាណជឿថាអាចជ្រាបចូលទៅក្នុងដួងចិត្តគូស្វាមីភរិយាថ្មីបានយ៉ាងជ្រាលជ្រៅជាការដាំគ្រាប់ពូជនៃជីវិតគូដ៏មានសុភមង្គល។

២. ឥទ្ធិពលលើជីវិតគ្រួសារ និងសង្គម

ឥទ្ធិពលនៃភ្លេងការមិនមែនចប់ត្រឹមថ្ងៃមង្គលការនោះទេប៉ុន្តែបានបន្តជ្រាបចូលក្នុងគំនិតនៃការកសាងគ្រួសារខ្មែរ៖

• ការពង្រឹងសាមគ្គីភាពគ្រួសារ: តន្ត្រីបុរាណជួយបង្កើតបរិយាកាសដ៏អធិកអធមនិងស្និទ្ធស្នាលរវាងញាតិមិត្តទាំងសងខាង ការចូលរួមស្តាប់និងទស្សនាពិធីដោយមានភ្លេងការបានធ្វើឲ្យចំណងមេត្រីភាពរវាងគ្រួសារទាំងពីរត្រូវបានផ្សារភ្ជាប់គ្នាយ៉ាងរឹងមាំ។

• ការអភិរក្សអត្តសញ្ញាណជាតិ: វត្តមាននៃភ្លេងការនៅក្នុងពិធីដ៏សំខាន់បំផុតរបស់ជីវិតមនុស្សម្នាក់ៗបានជួយធានាថាប្រពៃណីនិងអត្តសញ្ញាណខ្មែរនៅតែត្រូវបានរក្សាទុកហើយបន្តទៅដល់មនុស្សជំនាន់ក្រោយ។ កូនខ្មែរដែលរៀបការដោយមានភ្លេងការនឹងចងចាំបទភ្លេងទាំងនោះជានិមិត្តរូបនៃការចាប់ផ្តើមជីវិតគូរបស់ខ្លួន។

• ដាស់តឿនអំពីទំនួលខុសត្រូវ: បទភ្លេងនីមួយៗជាពិសេសបទចម្រៀងពេលកាត់សក់និងចងដៃតែងតែរំឭកដល់ការលះបង់និងការទទួលខុសត្រូវរវាងប្តីប្រពន្ធវាផ្តល់តម្លៃដល់ការរួបរួមគ្នាក្នុងការដោះស្រាយបញ្ហាជីវិតជៀសវាងការបែកបាក់ដែលជាការអនុវត្តទស្សនៈវិជ្ជាដ៏ល្អរបស់ខ្មែរ។

សរុបមកភ្លេងការមិនមែនគ្រាន់តែជាប្រភេទតន្ត្រីសម្រាប់កម្សាន្តមួយនោះទេប៉ុន្តែជាសិល្បៈប្រពៃណីដ៏រស់រវើកដែលមាននាទីជាគ្រូបង្រៀនជាអ្នកដឹកនាំពិធីនិងជាអ្នកផ្តល់ពរជ័យដល់គូស្វាមីភរិយាថ្មី។ វត្តមានរបស់ភ្លេងការក្នុងពិធីមង្គលការខ្មែរបានបន្សល់ទុកនូវទស្សនវិជ្ជាសាមគ្គីភាពភាពថ្លៃថ្នូរនិងការគោរពចំពោះវប្បធម៌ដែលជាគ្រឹះដ៏រឹងមាំសម្រាប់កសាងជីវិតគ្រួសារខ្មែរឲ្យប្រកបដោយសុភមង្គលតាមគន្លងប្រពៃណីដ៏ចំណាស់របស់ដូនតា។

អត្ថបទ៖ ជួន សុធា